Zwarte vliegjes boven de pot, witte pluisjes in een bladoksel, zilveren vlekjes op een blad. Geen paniek. Een beestje op je plant betekent niet dat je het fout doet. Het overkomt de beste plantenmensen, bij ons in huis ook. In deze gids zie je snel wat het is en wat je eraan doet.
Even snel: je ziet iets op je plant
- Zet de plant apart, zodat het niet overspringt naar je andere planten.
- Kijk aan de onderkant van de bladeren en in de bladoksels. Daar verstoppen de meeste beestjes zich.
- Begin met water en geduld: afspoelen, bladeren afpoetsen.
Waarom lijken plaagjes vaker voor te komen dan vroeger?
Dat is geen inbeelding. Er spelen twee dingen.
- Potgrond is veranderd. Vroeger bestond potgrond grotendeels uit veen (turf). Om natuur en klimaat te sparen, zit daar steeds minder van in en steeds meer compost, houtvezel en kokos. Beter voor de wereld, maar die mix houdt meer vocht vast en zit vol organisch materiaal. Precies waar rouwvliegjes dol op zijn.
- Er wordt minder chemie gebruikt. Steeds meer bestrijdingsmiddelen verdwijnen van de markt, en sommige beestjes zijn inmiddels resistent tegen wat er nog over is. Dat is goed nieuws voor bijen en bodemleven, maar plaagjes krijgen daardoor wel meer kans.
De oplossing ligt dus steeds vaker in opletten, voorkomen en natuurlijke bestrijding. En eerlijk? Dat werkt vaak het allerbeste.
Luizen: de meest voorkomende plaag
Als er één beestje is dat je vroeg of laat tegenkomt, is het een luis. Ze komen in verschillende soorten, en allemaal zuigen ze sap uit je plant. Vaak herken je ze aan kleverige bladeren: dat is de suikerachtige honingdauw die ze achterlaten.
Bladluis
Wat zie je: groene, zwarte of grijze luisjes, in groepjes op jonge scheuten en knoppen. Wat doe je: spoel ze af met water, eventueel met een scheutje groene zeep erin. Herhaal dat een paar dagen later. Lieveheersbeestjes en hun larven zijn hun grootste vijand.
Wolluis
Wat zie je: witte, wattige plukjes, vaak in bladoksels of aan de onderkant van bladeren. Wat doe je: zet de plant apart en dep de pluisjes weg met een wattenstaafje met wat alcohol. Controleer daarna wekelijks, want ze zitten graag op plekken waar je net niet kijkt.
Schildluis en dopluis
Wat zie je: kleine bruine bultjes op stengels en langs de bladnerven. Ze lijken bij de plant te horen, tot je ze er met je nagel af kunt wippen. De dopluis is een zachtere variant met ovale, bolle schildjes, en laat vaak extra veel kleverige honingdauw achter. Daar kan een zwart laagje schimmel op gaan groeien. Wat doe je: schraap ze voorzichtig weg met je nagel of een wattenstaafje met wat alcohol, en veeg de kleverige bladeren schoon.
Zwarte vliegjes rond de potgrond: rouwvliegjes
Wat zie je: kleine zwarte vliegjes die opvliegen als je water geeft of tegen de pot tikt. Wat is het: rouwvliegjes. De vliegjes zelf zijn vooral irritant, hun larven in de potgrond kunnen aan de wortels knagen. Ze komen vaak binnen met een nieuwe plant of een verse zak potgrond.
Wat doe je: laat de bovenlaag van de potgrond goed opdrogen, leg er een laagje zand op en hang gele vangkaarten op voor de volwassen vliegjes. Wil je ook de larven aanpakken, dan zijn aaltjes (nematoden) een natuurlijke en effectieve oplossing. Die giet je gewoon met water over de potgrond.
Zilveren vlekjes en zwarte puntjes: trips
Wat zie je: zilverachtige, doffe plekken op het blad met kleine zwarte puntjes (hun poep, sorry). Soms zie je piepkleine, langwerpige beestjes. Wat is het: trips. Vooral de Californische trips is een taaie: in kassen een van de grootste plagen, en resistent tegen veel middelen. Hij komt meestal mee met een nieuwe plant.
Wat doe je: spoel de plant grondig af onder de douche, ook aan de onderkant van de bladeren. Hang blauwe vangkaarten op, want trips komt op blauw af. En zet roofmijten in: kleine natuurlijke vijanden die de larven opeten. Herhaal het afspoelen een paar keer, want trips is hardnekkig.
Fijne spinseltjes en gespikkeld blad: spint
Wat zie je: een dof, licht gespikkeld blad en soms fijne spinseltjes, vooral tussen bladeren en stelen. Wat is het: spint, piepkleine mijtjes die gek zijn op droge, warme lucht. In de winter met de verwarming aan dus.
Wat doe je: douche de plant af en verhoog de luchtvochtigheid, bijvoorbeeld door planten bij elkaar te zetten. Bij een flinke aantasting helpen roofmijten.
Wit laagje op de potgrond: schimmel
Wat zie je: een wit, donzig laagje bovenop de aarde. Wat is het: meestal een onschuldige schimmel, en een teken dat de potgrond lang vochtig blijft. Wat doe je: schep het bovenste laagje eraf, geef wat minder water en zorg voor wat meer frisse lucht.
Slappe plant in natte grond: wortelrot
Wat zie je: een plant die slap hangt terwijl de grond nat is, soms met een muffe geur. Wat is het: wortelrot. De wortels krijgen geen lucht meer en gaan rotten. Wat doe je: haal de plant uit de pot. Bruine, papperige wortels knip je weg, witte en stevige wortels zijn gezond. Zet hem in verse potgrond, in een pot met een gat in de bodem. En geef daarna rustig water.
Uit de winkel van Sijn
Een jaar of vijf geleden begon het. Ineens leek iedereen rouwvliegjes te hebben, het was bijna een epidemie. En de Californische trips is ook echt een taaie gebleken. Ik snap het wel: er wordt steeds minder gespoten, en dat is goed. Maar het betekent ook dat we zelf wat beter moeten opletten. Mijn gouden regel: elke nieuwe plant eerst een weekje apart. Dat scheelt je een hoop gedoe.
Voorkomen is makkelijker dan bestrijden
- Nieuwe plant? Eerst een weekje in quarantaine. De meeste beestjes komen binnen met een nieuwe plant.
- Kijk af en toe onder de bladeren. Hoe eerder je iets ziet, hoe makkelijker het op te lossen is.
- Laat de bovenlaag opdrogen tussen twee gietbeurten. Natte grond trekt rouwvliegjes en schimmel aan.
- Douche je planten af en toe af. Stof eraf, beestjes eraf, en je plant knapt er zichtbaar van op.
Gele bladeren of bruine puntjes zonder beestjes? Dan is het meestal geen ziekte, maar een reactie op licht, water of droge lucht. Lees daarover meer in onze blog over kamerplanten in de herfst. Voor natuurlijke bestrijdingsmiddelen en ander handig spul kun je nog niet bij ons terrecht, hier werken we aan!
En gaat het toch mis? Gooi de plant niet meteen weg. Er is vaak meer te redden dan je denkt.